Vì sao Đông Y phải đổi mới thời @?

Vì sao Đông Y phải đổi mới thời @?

Cho dù ngành y dược hiện đại đã, đang và sẽ tiếp tục có những bước tiến không ngừng đột phá, thì hàng triệu bệnh nhân trên khắp năm châu vẫn đang đặt niềm tin vào y học cổ truyền phương Đông, gọi tắt là Đông Y. Đáng tiếc vì cũng do nhu cầu của người bệnh mà không thiếu trường hợp Đông Y bị lạm dụng, thậm chí bị lạm dụng cho mục tiêu thương mại. Để đi tìm giải pháp Kim Ánh (KA) đã trao đổi với Bác sĩ Lương Lễ Hoàng (LLH), chuyên gia đã từ nhiều năm theo đuổi hoài bảo kết hợp Đông Tây Y.

KA: Nhờ đâu Đông Y tuy nhiều năm lép vế trước Tây Y nhưng vẫn tồn tại và hiện nay trong tư thế trở lại thế mạnh trong cuộc chiến phòng chống bệnh?

BS LLH: Hình ảnh độc đáo không thể tách rời của Đông Y từ bao đời là bắt mạch, châm cứu, thuốc thang… Nói riêng về Đông Dược, với cấu trúc xây dựng hài hòa theo nguyên tắc quân, thần, tá sứ, bài thuốc Đông Y không chỉ phản ánh tính cộng hưởng hài hòa về dược lực. Đi xa hơn nữa, bài thuốc Đông Y đậm tính nghệ thuật, qua đó thầy thuốc từ “đối chứng lập phương” bước sang “biện chứng luận trị” để khi gia thuốc này, lúc giảm vị kia, khi thì “tăng đô”, lúc lại “giảm liều” để các bài thuốc kinh điển, như hơn 350 bài trong Thương Hàn Luận của Trương Trọng Cảnh, trở thành toa thuốc “không ai giống ai” nhờ linh động thay đổi vào mức độ bệnh lý, cơ tạng, tính cảm ứng… của mỗi bệnh nhân cá biệt. Trên cơ sở đó, Đông dược đã gắn liền với lịch sử đấu tranh dành lại sức khỏe của con người ngay từ thuở trái đất còn hoang sơ.

 

KA: Nếu thế liệu có cần thiết phải thay đổi bộ mặt của Đông Y, nói cụ thể hơn, của Đông Dược?

BS LLH: Giá trị ngàn đời của y học dân gian từ trước công nguyên tuy vậy không thể tiếp tục “sao y bản chánh, ông xưa ra sao nay tui cũng vậy” ở thời đại vi tính lên ngôi, ở thời buổi kỹ thuật số chiếm kèo trên. Thầy thuốc sau nhiều chục năm kinh nghiệm, cho dù bắt mạch vững tay nghề, bốc thuốc mát tay cách mấy cũng chỉ có thể xoa dịu nỗi đau cao lắm của vài chục người bệnh trong ngày. Số cung đó không thể đáp ứng số cầu đang bội tăng từng giờ trong bối cảnh bệnh thời đại như cao huyết áp, tiểu đường, viêm gan, ung thư… chiếm thế thượng phong. Vấn đề chỉ có thể giải quyết nếu có cách nào “phổ thông hóa” bài thuốc Đông Y cổ truyền thành sản phẩm hữu dụng cho nhiều người, nghĩa là an toàn, hiệu quả, tiện dụng, đại trà và kinh tế.

 

KA: Tiến trình đổi mới để nâng cấp Đông Y có khả thi hay nhiêu khê trăm bề?

BS LLH: Nếu trước đây một vài thập niên, không dễ chuyển bài thuốc Đông Y sang dạng tương tự tân dược, vì vướng mắc về mặt bào chế, vấn đề này hiện nay đã được giải quyết không mấy khó nhờ công nghệ tiên tiến như ly trích trong chân không, làm giàu hoạt chất qua kỹ thuật nano… Thang thuốc ngày nào đòi hỏi củi lửa đế sắc thuốc nay dễ dàng trở thành viên nang với liều dùng thoải mái cho người dùng thuốc. Đi xa hơn nữa, nhờ khả năng tăng hàm lượng hoạt chất gấp nhiều chục lần nếu so sánh với hình thức bào chế kinh điển, các nhà nghiên cứu đã phát hiện nhiều tác dụng mới của cây thuốc, chẳng hạn curcumin trong nghệ ở liều cực cao có công năng phục hồi khớp đã cứng vì thoái hóa, ngũ vị tử hỗ trợ tiến trình phục hồi nhu mô gan của người viêm gan siêu vi, allicin trong tỏi ức chế phản ứng xơ vữa mạch máu… Nhờ vậy, thầy thuốc đang có trong tay nhiều dược phẩm từ kinh nghiệm y học dân gian không thua thuốc đặc hiệu.

KA: Làm sao để chắc chắn là bài thuốc kinh nghiệm sau khi được cải tiến vẫn hiệu quả như xưa?

BS LLH: Trong y học không có niềm tin đơn điệu. Nghiên cứu để làm ra sản phẩm được “hiện đại hóa” từ y học cổ truyền tuy khéo nhưng chưa chắc đã hay vì biết đâu thuốc mới tuy nhẹ, tuy đẹp nhưng không hiệu quả?! Thành phẩm vì thế bắt buộc phải được xác minh hiệu năng theo tiêu chí thực nghiệm của y học hiện đại của mô hình nghiên cứu lâm sàng đối chứng với thuốc đặc hiệu để tối thiểu chắc chắn 3 điểm:

  • Rõ ràng có tác dụng thông qua dẫn chứng trên thể trạng, sức kháng bệnh, trị số xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh…
  • An toàn khi dùng dài lâu sau khi theo dõi huyết học, sinh hóa, siêu âm trong suốt liệu trình và thời gian dài sau khi ngưng thuốc.
  • Không gây phản ứng tương tác bất lợi với thuốc đặc hiệu.

 

KA: Theo bác sĩ, lộ trình đổi mới từ Đông dược huyền thoại sang dược phẩm hiện đại phải qua các chặng đường nào?

BS LLH: Gặp thời thế thế thời phải thế. Trong thời điểm cao điểm của kỹ thuật số, cúa công nghệ bào chế hiện đại, đã đến lúc cả Đông Y, Đông Dược cần được khẩn trương “hiện đại hóa” thông qua 3 công đoạn theo trình tự:

  • Thừa kế một cách chọn lọc bài thuốc kinh nghiệm đã được áp dụng từ ngàn đời.
  • Bào chế trên tinh thần tôn trọng cấu trúc nhưng với công nghệ dược tiên tiến để vừa đảm bảo độ thuần khiết tối đa, vừa tăng hàm lượng của hoạt chất chủ lực.
  • Nghiên cứu dược lực để hoàn chỉnh các tiệu chí áp dụng bao gồm chỉ định, liều dùng, phản ứng tương tác và chống chỉ định, như với tân dược.

 

KA: Câu hỏi thường gặp trong cuộc sống thường là “Thế nào”, thay vì “Tại sao”. Làm sao người bệnh biết được khi nào phải dùng Tây Y, khi nào cần Đông Y, khi nào nên kết hợp Đông Tây Y?

BS LLH: Đây là sai lầm rất thường gặp trên thực tế do đa số bệnh nhân, thay vì giao phó cho thầy thuốc, lại tự quyết định chọn Đông hay Tây, hoặc theo định kiến, hoặc theo theo kiểu đợi Tây không xong thì ngã sang Đông, nếu Đông cùng đường thí lách sang Tây, để rồi tiền mất tật mang, hay tệ hơn nữa, để bệnh thành trầm kha một cách oan uổng vì mất thời giờ trước đó cho một liệu pháp không hiệu quả. Chọn Đông hay Tây? Phối hợp cả hai theo tỷ lệ nào? Đó phải là quyết định dứt khoát của thầy thuốc thông Tây, hiểu Đông và nhiều năm kinh nghiệm với phác đồ đúng nghĩa kết hợp Đông Tây Y hài hòa và nhuần nhuyễn, thay vì pha trộn một cách đắp vá để rồi Đông không ra Đông, Tây chẳng ra Tây!

BS Lương Lễ Hoàng

Theo Tạp chí Sức Khỏe

 

 

 

 

 

 

Từ khóa

, ,